Basisinfo LGBT+ in het jeugdwerk

Inhoud

  1. Genderkoek
  2. Moeilijkheden van jongeren binnen het jeugdwerk
    3. LGBT, LGBT+, LGBTI+, LGBTQIA+?
    4. Regenboogvlag
    5. Organisaties/hulplijnen
    6. Brochures

1. Genderkoek
Geen zin om te lezen? Bekijk het filmpje van Wel Jong.
Gender is een enorm complex gegeven, het is meer dan iemands geslacht.
De Genderkoek (Genderbread Person) is een handige manier om het begrip gender overzichtelijk weer te geven.
De genderkoek omvat 4 componenten: geboortegeslacht, genderidentiteit, genderexpressie en aantrekking. Tussen deze componenten zijn alle combinaties mogelijk én evenwaardig.

Geboortegeslacht (biologische sekse)

• Bepaald door zaken als geslachtsdelen, chromosomen en hormonen.
• Het is enkel en alleen gebaseerd op wat de artsen visueel waarnemen bij de geboorte en wordt als zodanig vastgelegd op de geboorteakte.
• Alles wat niet binnen het binaire kader (man – vrouw) past, noemt intersekse. Personen met een intersekse conditie zijn een heterogene groep door de vele variaties.

Genderidentiteit

• Verwijst naar het innerlijke gevoel van man, vrouw, (afwisselend) beide of noch man of noch vrouw zijn.
• Het belangrijkste is hoe een persoon invulling geeft aan een eigen genderidentiteit en daar hoeft niet per se een ‘label’, zoals cisgender, transgender, non-binair, agender of genderfluïde, op te plakken.

Genderexpressie

• Manier waarop je gender uitdrukt door middel van kleding, gedrag… Je naar buiten gerichte zelf en hoe anderen dat interpreteren. Uit zich op verschillende manieren: persoonlijkheid (hobby’s, interesses, favoriete drankjes…), uiterlijk (kledij, kapsel, make-up, tattoos…), gedrag (manier van spreken, van wandelen…).
• Karakteristieken en gedragingen worden cultureel en sociaal geassocieerd met vrouwelijkheid of mannelijkheid. Hieruit komen veel genderstereotypen en vormen van discriminatie.

Aantrekking

• Er bestaat romantische (affectionele) en seksuele (fysieke) aantrekking tot anderen. Deze twee komen dus niet per se overeen.
• Enkele voorbeelden: aseskueel, homoseksueel, lesbisch, biseksueel, aromantisch, panseksueel, heteroseksueel. Wederom: een ‘label’ is niet verplicht.

VOORBEELDEN
De genderkoek is een ideale tool om termen zoals homoseksualiteit, transgender, dragqueen en non-binair uit te leggen. Besef dat dit voorbeelden zijn, en het gevoel van een persoon anders kan zijn dan het ‘label’: een homoseksuele man kan een meer vrouwelijke expressie hebben of een non-binair persoon kan het geslacht vrouw hebben. Bekijk het filmpje van Prof. P. Hoebeke voor meer uitleg.

OPGELET

  • Geen enkele component is binair, maar wel een spectrum. Bijvoorbeeld: het is niet altijd OF een mannelijke expressie OF een vrouwelijke expressie.
  • Wees er bewust van dat dergelijke onderverdelingen cultureel- en tijdsgebonden zijn.
  • Het zijn slechts definities die hier worden gegeven. Hoe een persoon een eigen (gender)identiteit invult is het belangrijkste en daar heeft elke persoon recht toe. Bijvoorbeeld: sommige personen vinden dat er een onderscheid is tussen romantische en seksuele aantrekking, terwijl anderen dit anders interpreteren/invullen.
  • Het is aan de persoon in kwestie om, wanneer die daar akkoord mee is, te praten over de eigen genderidentiteit. Niemand heeft het recht om een persoon daartoe te verplichten. Wie iemand anders ‘out’ of iemand dwingt om zich te ‘outen’, brengt de mentale veiligheid van die persoon in gevaar.

2. Moeilijkheden van jongeren binnen het jeugdwerk

Vrijetijdsactiviteiten zijn in het algemeen belangrijk voor de identiteitsontwikkeling en het welbevinden van kinderen en jongeren. Dat lijkt ook te gelden voor LGBTQIA+ jongeren. Tegelijk toont onderzoek ook aan dat stereotypen, vooroordelen en negatieve houdingen tegenover LGBTQIA+ jongeren ervoor zorgen dat ze minder vaak deelnemen, afhaken of verkiezen om hun gender en seksuele identiteit te verbergen in vrijetijdsomgevingen die niet expliciet op deze doelgroep zijn gericht. Hier rond hebben enkele personen een onderzoek gedaan waarbij met enkele bepaalde aanbevelingen het vrijetijdsaanbod ,waaronder jeugdwerk een belangrijke pilaar is, LGBT+ vriendelijker te maken. het volledige onderzoek kan je hier terugvinden. 

Hieronder staan alvast de meest voorkomende moeilijkheden bij jongeren en hoe je hier mee aan de slag kan gaan om ook je eigen jeugdwerk LGBT+ vriendelijker te maken.

  • Maak als bege(leiding) gender- en seksuele
    identiteit bespreekbare thema’s binnen je groep.

Houd rekening met de noden en mogelijkheden van de kinderen en jongeren waarmee je werkt, op vlak van onderling vertrouwen, leeftijd en
kennis. Reik jongeren woorden aan om gender- en seksuele identiteit
bespreekbaar te maken, maar dring hen geen hokjes op en push
nooit iemand om zich te outen

  • Dring mensen niet onnodig labels op via beleid
    en administratie: zorg voor genderinclusieve registratie door naast
    m/v ook de opties x of andere te voorzien, zorg ervoor dat mensen
    hun geslacht vlot kunnen aanpassen in hun administratie, en bekijk
    binnen de procedures of en wanneer de registratie van geslacht
    überhaupt wenselijk en nodig is
  • Versterk de kennis van leiding omtrent
    heteronormativiteit als dominant en kwetsend kader voor
    minderheden. Creëer bewustzijn over de reproductiemechanismen
    die aanwezig (kunnen) zijn binnen de werking op zowel
    organisatieniveau als bij professionals en vrijwilligers die met
    jongeren werken.
  • Zet in op verdere ontwikkeling en
    verspreiding van vorming en uitwisseling rond gender en
    seksuele identiteit op maat van verschillende (bege)leiders,
    doelgroepen en initiatieven in het jeugdwerk. Bouw daartoe
    bruggen tussen organisaties om de bestaande kennis en expertise te
    benutten en ontsluiten, en verbeter de informatiedoorstroming van
    jeugdwerkkoepels naar vrijwilligers binnen jeugdwerkpraktijken.
  • Zorg voor training en reflectie rond
    uitsluitingsmechanismen voor jeugdwerkgroepen waarin
    bevraagd wordt welk gedrag als normaal gezien wordt op
    organisatie- en groepsniveau en wie daar mogelijk door wordt
    uitgesloten. Richt het aanbod zeker ook op deze groepen waarin
    men meent dat er enkel hetero cisgender personen voorkomen
  • Geef meer prioriteit aan een positieve omgang
    met diversiteit en anti-discriminatie in de basisvorming voor
    zowel professionele als vrijwillige jeugdwerk(bege)leiding.
  • Zet vanuit het jeugd(werk)beleid blijvend in
    op een positief diversiteitsklimaat binnen jeugdwerk waarin
    discriminatie geen plek heeft
  • Zet in op een uitgebreid anti-pestbeleid met
    vorming, uitwisseling tussen meer en minder ervaren leiding,
    richtlijnen voor specifieke situaties, en voorbeelden uit de
    praktijk die tonen wat werkt. Moedig vanop alle beleidsniveau’s
    (bege)leiding aan om geen LGBTQIA+-onvriendelijk taalgebruik
    te tolereren, maar steeds in te grijpen. Stimuleer vanuit het
    jeugd(werk)beleid de ontwikkeling van vorming en materiaal om
    handelingsverlegenheid bij (bege)leiding weg te werken.

3. LGBT, LGBT+, LGBTI+, LGBTQIA+ ?

Betekenis
LGBTQIA+ is een verzamelterm. Een overzicht waarvoor elke letter staat:

L Lesbisch
G Gay (homo)
B Biseksueel
T Transgender
Q Queer / Questioning (nog zoekende)
I Intersekse
A Aseksueel / aromantisch

Het plusteken ‘+’ staat voor de vele andere genderidentiteiten, -expressies en seksuele voorkeuren die bestaan.

Woordenlijst
Op zoek naar een woordverklaring? Of wil je weten of je wel de meest LGBTI+-inclusieve term gebruikt? De verklarende woordenlijst van çavaria helpt je op weg, maar ook het TIP legt de terminologie uit.

4. Regenboogvlag
De regenboogvlag uithangen is ook een manier om je solidariteit naar LGBT+ personen te uiten. Het wordt als symbool gebruikt voor The Pride Month, tijdens de maand mei wordt er extra aandacht gevestigd op de acceptatie en rechten van LGBT+ personen.
Ondertussen is er een nieuwe variant op de basis regenboogvlag. Elke kleur in de regen

boogvlag heeft een betekenis: rood staat voor leven, oranje voor geneeskracht, geel voor zonlicht, groen voor natuur, blauw voor sereenheid en paars voor moed. De kleur geel en de paarse cirkel zijn overgenomen van de intersekse vlag. De witte, roze en lichtblauwe strepen zijn afkomstig van de Transgender Pride Flag. De kleuren bruin en zwart vertegenwoordigen de queer gemeenschappen. Via de pijlvormige toevoeging wordt de nadruk wordt gelegd op ‘meer inclusie en vooruitgang’.

5. Organisaties

Wel jong

Jeugdorganisatie voor en door jongeren die willen bouwen aan een gelijkwaardige samenleving waarin iedereen zichzelf kan zijn in hun lichaam, seksualiteit en genderbeleving.
Contact: info@weljong.be

Çavaria

Vlaamse belangenverdediger van LGBTI+ mensen en koepel van LGBTI+-organisaties.
Contact: 09 223 69 29 – info@cavaria.be
Overzicht van lokale LGBTI+-organisaties: klik hier.

Lumi
Hulplijn voor al je vragen over gender en seksuele diversiteit.
Contact: 0800 99 533 – vragen@lumi.be

Transgender Infopunt
Een neutrale, gratis en anonieme plek voor vragen over genderdiversiteit en het transgenderthema.
Contact: 0800 96 316 – contact@transgenderinfo.be

Intersekse Vlaanderen

Belangenvereniging voor personen geboren met een intersekse variatie.
Contact: hallo@interseksevlaanderen.be

KLIQ vzw

Vormingen, trajectbegeleiding en webinars rond het holebi, transgender, en intersekse thema.
Contact: 09 223 69 29 – info@kliqvzw.be
Ze hebben ook een e-learningplatform.

Rosa vzw

Informeert, documenteert en sensibiliseert over gendergerelateerde kwesties en feminisme.
Contact: 02 511 56 22 – info@rosavzw.be

WatWat

Informatieve website voor kinderen en jongeren.
Contact: 02 551.13.50 – hallo@watwat.be

Gendervonk

Een website specifiek gericht op het ondersteunen van transgender personen en ouders van transgender jongeren.

Genderklik

Een website van de Vlaamse overheid die komaf met hokjes voor meisjes, jongens, vrouwen en mannen in de samenleving en helpt om de genderklik te maken op een leuke en interactieve manier.

Allesoverseks

Een informatieve website van Sensoa met thema’s zoals seks, lichaam, soa’s, liefde en relaties.

Jongeren kunnen langsgaan bij een Regenbooghuis of een Overkophuis in de buurt voor een laagdrempelig gesprek.

Lumi

Hulplijn voor al je vragen over gender en seksuele diversiteit.
Contact: 0800 99 533 – vragen@lumi.be

Transgender Infopunt

Een neutrale, gratis en anonieme plek voor vragen over genderdiversiteit en het transgenderthema.
Contact: 0800 96 316 – contact@transgenderinfo.be

Merhaba

Ondersteuning voor LGBT+ personen met een migratie-achtergrond.
Contact: 0487 55 69 38 – info@merhaba.be

Tele-Onthaal

Algemene hulplijn.
Contact: 106 – chat via website

JAC (CAW)

JAC maakt deel uit van het CAW (Centrum voor Algemeen Welzijn). Het helpt jongeren tussen 12 en 25 jaar met al hun vragen en problemen.
Conact: zie website voor gegevens per regio – chat via website

Awel

Awel luistert naar kinderen en jongeren.
Contact: 102 – brievenbus@awel.be – chat via website

CLBch@t

Chat met het CLB, Centrum voor Leerlingenbegeleiding.
Contact: chat via website

Zelfmoordlijn

Voor wie hulp en begeleiding nodig heeft rond het thema suïcide.
Contact: 1813 – ​​mail@zelfmoordlijn.be – chat via website

Druglijn

Voor alle vragen over drank, drugs, pillen, gamen en gokken.
Contact: 078 15 10 20 – chat via website

1712

Professionele hulplijn voor vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling.
Contact: 1712
Hierboven niet de hulplijn gevonden die je zocht? Raadpleeg deze site.

De volgende organisaties bieden vormingen aan voor leerkrachten.

KLIQ vzw

Vormingen, trajectbegeleiding en webinars rond het holebi, transgender, en intersekse thema.
Contact: 09 223 69 29 – info@kliqvzw.be
Ze hebben ook een e-learningplatform.
Leer hier hun aanbod kennen aan de hand van een brochure.

Sensoa

Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid.
Contact: 03 238 68 68 of contactformulier op website

6. Brochures
Wil je graag meer lezen? Dat kan, hieronder staan enkele interessante brochures van çavaria.

Alles wat je altijd al wilde weten over holebi’s

Alles wat je altijd al wilde weten over transgender

Opvallen en rechtslaan

Herkennen en rapporteren: een beknopte handleiding over anti-LGBT haatmisdrijven